Hoofdrol voor het leiwerk in bijzondere nieuwe woonwijk
Hegeraat Leidekkers realiseert iconisch leiwerk in plan Harmonie in Capelle aan den IJssel. Een project van 144 woningen waarbij het leiwerk een hoofdrol speelt. Projectleider Dim Hegeraat, van Hegeraat leidekkersbedrijf: “Dit is één van de grootste projecten in 37 jaar vakmanschap van ons bedrijf. Het project in Capelle aan den IJssel is er voor ons eentje die er echt uitspringt. Niet alleen vanwege de omvang, met bijna 10.000 m² leien, maar vooral door de complexiteit, de lange looptijd en de intensieve samenwerking met alle betrokken partijen. Dit is precies het soort project waarin vakmanschap, voorbereiding en teamwork samenkomen.”
In plan Harmonie is de naoorlogse wijk De Hoven II getransformeerd tot een eigentijdse, leefbare woonbuurt met kwaliteit en karakter. Waar voorheen grootschalige en anonieme portiekflats het beeld bepaalden, is nu een gevarieerde wijk ontstaan met grondgebonden woningen, stadswoningen en appartementen, ingebed in een parkachtige omgeving. De ontwikkeling is een initiatief van Blauwhoed, uitgevoerd door hoofdaannemer Stebru en ontworpen door KOW Architecten. De architectuur van Harmonie kenmerkt zich door een sterke samenhang, waarbinnen toch veel variatie is gerealiseerd. Materialen, kleuren en stijlelementen keren overal terug, maar telkens op een andere manier toegepast. Leiwerk speelt daarin een hoofdrol. Zowel daken als gevels zijnuitgevoerd in leien, wat de wijk een krachtige en herkenbare uitstraling geeft. Voor Hegeraat Leidekkersbedrijf betekende dit project een langdurige inzet, verspreid over meerdere bouwfases en woningtypen. Dim Hegeraat: “We zijn in februari 2023 gestart, hebben na de zomer echt tempo kunnen maken en hebben uiteindelijk bijna een jaar onafgebroken op dit project gewerkt.”
Ontwerp
“Wat dit project ontwerptechnisch zo bijzonder maakt, is de manier waarop het leiwerk is ingezet als verbindend element”, zegt Hegeraat. “De architect heeft ervoor gekozen om leien niet alleen traditioneel op het dak toe te passen, maar ook grootschalig in de gevels.” De toepassing van Cedral Alterna vezelcementleien (40 x 27 cm) sluit esthetisch aan bij de wensen van de architect. De leien zijn verticaal verwerkt, wat zorgt voor een slank en rustig gevelbeeld. Tegelijkertijd was geen gevel hetzelfde. Bij sommige woningen lopen de leien door tot aan de begane grond, terwijl ze bij andere woningen eindigen bij een dakgoot, onder een raam of juist net erboven. “Dat vraagt veel inzicht van het team”, legt Hegeraat uit. “Je moet steeds precies weten in welke situatie je zit en hoe de detaillering daar moet worden opgelost. Daarom hebben we met een vast team van vier tot vijf mensen structureel op de bouw gelopen. Zo weet iedereen wat de uitgangspunten zijn en kun je de architectonische lijn vasthouden.” Bijzonder in het ontwerp zijn ook de verzonken dakgoten. Op verschillende plekken stroomt het regenwater eerst langs een deel van de gevel, voordat het wordt afgevoerd via een aluminium goot die op het metselwerk ligt. Dat geeft een strak beeld, zonder zichtbare goten, maar stelt hoge eisen aan de detaillering en waterdichting.
Techniek
Technisch gezien was Harmonie een veeleisend project. “De prefab dakconstructies waren al ingekocht voordat wij betrokken waren,” vertelt Hegeraat. “Daarbij bleek dat de verticale tengels op 60 centimeter hart-op-hart lagen, terwijl wij voor leiwerk normaal 40 centimeter aanhouden. Dat verschil lijkt klein, maar is cruciaal.” Om een stabiele bevestiging van de leien te garanderen, is gekozen voor dikker hout. Dunne latten zouden te veel veren, waardoor het lastig wordt om leihaken goed te bevestigen. Door deze aanpassing kon het leiwerk technisch verantwoord worden uitgevoerd. Ook de integratie van zonnepanelen vroeg om extra aandacht. Bij de woningen zijn de panelen volledig in het dakvlak weggewerkt en liggen ze verdiept. “We hebben daarvoor een aparte houten constructie gemaakt, met verhoogde randen aan de zijkanten en onderkant – eigenlijk als een soort lijst. De zonnepanelen liggen daar mooi vlak in.” De afwerking rondom de zonnepanelen en kozijnen is uitgevoerd in antrazink. “Dat materiaal is flexibel, snel te verwerken en sluit perfect aan bij de kleurstelling van het project. De architect had aanvankelijk aluminium bedacht, maar wij hebben geadviseerd om zink toe te passen. Dat is net zo duurzaam, maar makkelijker te verwerken en eventueel zelfs ter plaatse aan te passen.” Alle zinken details zijn maatwerk en grotendeels op of nabij de bouwplaats vervaardigd. Dat maakte het mogelijk om snel te schakelen bij afwijkingen en details optimaal te laten aansluiten op het leiwerk.
Duurzaamheid
Duurzaamheid is een belangrijk uitgangspunt binnen plan HARMONIE, en dat sluit nauw aan bij de keuzes in de bouwkundige uitwerking. “De bestaande flats zijn circulair gesloopt”, vertelt Hegeraat. “Een groot deel van de vrijkomende materialen is hergebruikt, onder andere in de gevels. En twee oude flats aan het noorden van het kavel zijn niet gesloopt maar zijn verbouwd. Deze flats hebben een uitbouw gekregen op de kopse kanten en zijn verhoogd. Ook zijn de gevels opnieuw opgetrokken. Deze flats zijn sociale huur gebleven maar hebben nu dus wel een mooier passende uitstraling gekregen.” De ruwe gevelstenen die in het project zijn toegepast, zijn afkomstig van oude betontegels en betonstenen die op de bouwplaats zijn gebroken en hier opnieuw verwerkt.” Ook het leiwerk draagt bij aan de duurzaamheid. Cedral Alterna kunstleien zijn onderhoudsarm, kleurvast en hebben een lange levensduur. “Belangrijk bij dit soort grote projecten is dat je de leien in één keer bestelt,” legt Hegeraat uit. “Doe je dat niet, dan loop je het risico op kleurverschillen. Dat zijn dingen die je in de voorbereiding goed moet meenemen.” Alle woningen in Harmonie zijn verder gasloos en energieneutraal. Door de optimale oriëntatie van de dakvlakken en de PV-panelen functioneert de wijk als een kleine energiecentrale. De dak- en gevelconstructies zijn bovendien ventilerend opgebouwd, wat bijdraagt aan een lange levensduur van de materialen.
Samenwerking
“Dit project had nooit zo’n resultaat opgeleverd zonder intensieve samenwerking”, benadrukt Hegeraat. Al in de aanbestedingsfase werd Hegeraat Leidekkers betrokken om mee te denken over kosten, materiaalkeuzes en uitvoerbaarheid. “We hebben Stebru in een vroeg stadium inzicht gegeven in meterprijzen en stuksprijzen. Met onze jarenlange ervaring schepte dat voldoende vertrouwen voor hen om met ons het project uit te voeren.” In de werkvoorbereiding volgden talloze overleggen over detaillering. “Je moet alles kloppend maken: waterdicht, esthetisch verantwoord en uitvoerbaar binnen de planning. De architect wil een bepaald beeld, de aannemer heeft te maken met tempo en logistiek en wij kijken vanuit vakmanschap.” De samenwerking strekte zich uit tot andere partijen, zoals kozijnleveranciers en installateurs. Kozijnen werden vaak pas laat in het bouwproces geplaatst. Er werd gewerkt met stelkozijnen, waaromheen zinken profielen werden aangebracht. Zo konden de kozijnen later probleemloos worden ingeschoven, zonder het leiwerk te beschadigen. In nauw overleg met de aannemer konden de leidekkers op verschillende plekken met het werk verder gaan als er ergens oponthoud was.
Veiligheid
Veilig werken was gedurende de hele uitvoering een absolute voorwaarde. Alle gevels en daken zijn volledig in de steigers uitgevoerd, inclusief de hoge appartementencomplexen. “Goede steigers zijn geen luxe”, zegt Hegeraat. “Ze zorgen ervoor dat je veilig, efficiënt en met plezier kunt werken.” Stebru stelde een veiligheidscoördinator aan die toezicht hield op veiligheid en kwaliteit. “Dat werkt prettig. Als iedereen weet waar hij aan toe is, voorkom je problemen en kun je je focussen op het werk.”
TROTS
Terugkijkend noemt Dim Hegeraat Harmonie een project met grote afwisseling. “Hoge gevels, steile dakvlakken, flauwe kappen, dakkapellen, appartementen eengezinswoningen; alles kwam voorbij. Het is een bijzonder project waarin elke woning een eigen uitstraling heeft gekregen. Voor mij was, naast het vakwerk van de betrokken partijen ook het kleurgebruik bijzonder. Donkergrijs en antraciet, gecombineerd met lichtgrijs, wit, gele baksteen en hout: ik had niet verwacht dat dat zó goed zou werken. En ons leiwerk verbindt alles.” Met bijna 10.000 m² leiwerk, meerdere bouwfases en een looptijd van ruim een jaar behoort Harmonie tot de grootste projecten in de geschiedenis van Hegeraat Leidekkersbedrijf. “Dit is een project waar alles samenkomt: vakmanschap, samenwerking en vertrouwen. Daar zijn we trots op.”
Projectgegevens
Project: 144 woningen – Plan HARMONIE
Locatie: Capelle aan den IJssel
Ontwikkeling: Blauwhoed
Architect: KOW Architecten
Hoofdaannemer: Stebru
Leidekker: Hegeraat Leidekkersbedrijf
Leverancier leien: Cedral (Alterna)Hegeraat leidekkers
Aluminium goten: Meilof Riks B.V.
144 woningen, Capelle aan den IJssel
