Kiwa BDA Testing brengt smeulgedrag isolatiematerialen in kaart met nieuwe testopstelling
De brandveiligheid van bouwproducten wordt vaak beoordeeld op basis van het gedrag bij directe blootstelling aan vuur. Minstens zo belangrijk is echter wat er gebeurt nadat een vlambron is verwijderd. Sommige materialen kunnen namelijk langdurig blijven smeulen, waardoor een brand zich ongemerkt verder ontwikkelt en op een later moment opnieuw kan oplaaien. Om dit risico beter te beoordelen heeft Kiwa BDA Testing een nieuwe testopstelling gerealiseerd, geclassificeerd volgens EN 13501 voor het bepalen van het smeulgedrag van bouwproducten en isolatiematerialen.
Met de nieuwe testopstelling speelt Kiwa BDA Testing in op de toenemende behoefte aan diepgaande brandveiligheidsbeoordelingen in de bouwsector. De testmethode is gebaseerd op internationaal erkende richtlijnen (waaronder NT FIRE 002, NT FIRE 035, BS 5803-4 en ÖNORM B 3800) en vormt een waardevolle aanvulling op de bestaande brandtesten die worden toegepast binnen de Europese classificatiesystematiek.
Aanvulling op Europese brandclassificatie
In Europa worden bouwproducten geclassificeerd volgens EN 13501-1, de norm die de bekende Euroklassen A1 tot en met F beschrijft. Deze classificatie geeft inzicht in de bijdrage van een product aan brandontwikkeling, rookproductie en de vorming van brandende druppels of deeltjes. Hoewel de testmethoden uit de norm EN 13501-1 veel informatie bieden over het brandgedrag van materialen is het beoordelen van langdurig smeulgedrag een afzonderlijk aspect van brandveiligheid. Juist bij bepaalde isolatiematerialen kan smeulen leiden tot verborgen brandhaarden die zich gedurende langere tijd ontwikkelen zonder direct zichtbaar te zijn. Het vaststellen van deze eigenschappen levert daarom aanvullende informatie op voor fabrikanten, certificerende instellingen en gebouweigenaren.
Realistische beoordeling van smeulgedrag
De nieuwe testmethode onderzoekt in hoeverre een isolatiemateriaal na blootstelling aan een open vlam de neiging heeft om zelfstandig te blijven smeulen. Daarbij wordt uitgegaan van natuurlijke luchtstroming, vergelijkbaar met omstandigheden die in de praktijk voorkomen. Er wordt bewust geen geforceerde luchtstroom door het testmonster geleid. Op die manier ontstaat een representatieve beoordeling van het gedrag van het materiaal in een realistische bouwsituatie. Dit maakt de test bijzonder geschikt voor isolatieproducten die worden toegepast in gevels, daken en andere bouwkundige constructies.
Hoe verloopt de test?
Tijdens de proef wordt een testmonster verticaal opgesteld volgens de eisen die zijn vastgelegd in de relevante productnormen. Vervolgens wordt het materiaal gedurende een vastgestelde periode blootgesteld aan een propaanbrander, waarbij de vlam rechtstreeks op het oppervlak wordt gericht. Om het verloop van het smeulproces nauwkeurig te volgen, worden op vooraf bepaalde locaties thermokoppels in het monster aangebracht. Deze sensoren registreren continu de temperatuur en brengen eventuele voortschrijdende smeulreacties in beeld.
Naast de temperatuurmetingen worden ook visuele waarnemingen uitgevoerd. Hierbij wordt gekeken naar verschijnselen als:
- Voortgaande smeulontwikkeling
- Temperatuurstijging in de diepte van het materiaal
- Uitbreiding van het aangetaste gebied
- Eventuele herontsteking en vlamvorming na beëindiging van de belasting.
De combinatie van meetgegevens en observaties maakt het mogelijk om betrouwbaar vast te stellen of een product gevoelig is voor langdurig smeulen. Deze testopstelling (Vanuit de norm Continuous Smouldering / Smoldering Test Apparatus) is door Wilco van Dalen bij Kiwa BDA Testing weer van een toepasselijke naam voorzien: Atticus, wat staat voor Apparatus To Test Insulation material by Continously Undergoing Smoldering.
Waardevolle informatie voor de bouwsector
Het beheersen van smeulgedrag is essentieel voor een veilige toepassing van isolatiematerialen. Een materiaal dat na ontsteking blijft smeulen kan een latent risico vormen voor gebouwen en gebruikers. In sommige situaties kan een smeulproces zich gedurende uren of zelfs dagen ontwikkelen voordat zichtbare brand ontstaat. Met de nieuwe testopstelling beschikt Kiwa BDA Testing over de mogelijkheid om dit gedrag onder gecontroleerde omstandigheden te beoordelen. Daarmee ondersteunt het laboratorium fabrikanten bij productontwikkeling, helpt het certificerende instellingen bij risicobeoordelingen en biedt het opdrachtgevers aanvullende inzichten in de brandveiligheid van bouwproducten.
Toepassingen materialen en systemen
Hoewel de norm in theorie openstaat voor alle bouwproducten die onder de Euroklasse-brandclassificatie (EN 13501-1) vallen, is hij in de praktijk specifiek bedoeld voor poreuze, vezelige of organische materialen die koolstof bevatten. De belangrijkste materialen en systemen die voor deze test in aanmerking komen zijn:
A. Biobased en organische isolatiematerialen
Dit is de belangrijkste doelgroep voor de EN 16733, omdat natuurlijke vezels van nature de eigenschap hebben te kunnen smeulen (denk aan een smeulende houtskool in een barbecue):
- Cellulose (ingeblazen papiervlokken)
- Houtvezelisolatie (zowel flexibele matten als harde platen)
- Vlas, hennep, katoen en schapenwol
- Stro en riet (gebruikt als isolatieplaten of prefab-elementen)
B. Minerale wol en technische isolatie
- Glaswol en steenwol: Hoewel minerale wol onbrandbaar is (vaak Euroklasse A1 of A2), bevatten deze producten organische bindmiddelen (lijm). Bij extreem hoge temperaturen of blootstelling aan vuur kunnen deze bindmiddelen gaan smeulen. Daarom wordt de EN 16733 ook toegepast op minerale wol voor industriële installaties.
C. Losse (in-situ formed) isolatiematerialen
- Materialen die in spouwmuren, vloeren of daken worden gespoten of geblazen (zowel biologisch als mineraal) vallen onder specifieke richtlijnen die testen op smeulgedrag voorschrijven.
D. Samengestelde systemen (Sandwichpanelen en VIP's)
- Vacuümisolatiepanelen (VIP): Bij samengestelde producten zoals vacuümplaten worden de kern en de beschermende ommanteling soms apart of als systeem getest volgens EN 16733 om te garanderen dat de samenstelling niet intern blijft smeulen na een korte vlamcontactfase.
- Gelaagde dak- of wandsystemen waarin brandbare isolatie is opgesloten achter een beschermende laag
Investeren in kennis en innovatie
De introductie van deze testopstelling onderstreept de voortdurende investering van Kiwa BDA Testing in innovatieve brandveiligheidsonderzoeken. Door naast de brandveiligheid (via de EN 13501-1) ook het smeulgedrag van materialen te beoordelen, ontstaat een completer beeld van de prestaties van bouwproducten onder brandomstandigheden. Hiermee levert Kiwa BDA Testing een belangrijke bijdrage aan de ontwikkeling van veiligere en beter onderbouwde bouwoplossingen voor de Europese markt.
