Ook het dak vertelt een verhaal
Op 22 september opent het Lucas Museum of Narrative Art in Los Angeles officieel haar deuren. Het dak speelt een bijzondere rol in het door MAD ontworpen gebouw. Daktuinen, terrassen en energieopwekking vloeien samen met de architectuur van het gebouw en het omringende landschap. In het museum staat de kunst van het verhalen vertellen in al haar facetten centraal. Star Wars-bedenker George Lucas geeft ons met zijn museum óók een gebouw dat een verhaal vertelt. Een verhaal dat zich laat samenvatten in zeven hoofdstukken.
HOOFDSTUK 1:
HET DAK ÍS DE ARCHITECTUUR
Bij het ontwerp van Ma Yansong en zijn bureau MAD is nauwelijks sprake van een traditionele scheiding tussen gevel en dak. De organische gebouwschil buigt en golft door, terwijl het gebouw in het midden wordt opgetild. Het concept sluit aan op de grote bomen van Exposition Park: het museum vormt als het ware een verlenging van het bladerdak en lijkt boven het park te zweven. De vloeiende, zachte vormen moeten volgens de architect bovendien de verbinding tussen natuur, samenleving en stedelijke omgeving benadrukken.
HOOFDSTUK 2:
DE ENORME SCHAAL
De sculpturale vorm wordt nog indrukwekkender wanneer de afmetingen duidelijk worden. Het gebouw is circa 220 meter lang, 82 meter breed en bereikt een hoogte van ongeveer 33 meter. Het museum vergelijkt de omvang van het dak zelf met die van een middelgroot vliegdekschip. Ondanks die enorme afmetingen moest het gebouw niet als een massief obstakel in het park komen te staan. Door delen van het volume op te tillen, blijft het landschap op maaiveldniveau zoveel mogelijk open en ontstaan zichtlijnen en verblijfsruimten onder het gebouw.
HOOFDSTUK 3:
HET LANDSCHAP LOOPT HET GEBOUW OP
Op het hoogste niveau bevindt zich bijna anderhalve acre, omgerekend circa 6.000 m² landschappelijk dak. Het groen is geen los toegevoegd groendak, maar onderdeel van het landschapsconcept van Mia Lehrer en haar team van Studio-MLA. Park, gebouw en dak moeten visueel in elkaar overgaan. De vegetatie maakt het gebouw bovendien veranderlijk. Bomen en beplanting op en rond het museum ontwikkelen zich in de loop van de tijd en veranderen met de seizoenen. Daarmee krijgt de architectuur letterlijk een levend onderdeel.
HOOFDSTUK 4: DE SPECTACULAIRE HUID
Om de complexe biomorfe vorm daadwerkelijk te kunnen bouwen, is het museum bekleed met meer dan 1.500 uniek gevormde panelen van glasvezelversterkt kunststof (FRP). Gemiddeld meten deze panelen circa 2,4 bij 9,8 meter. Het relatief geringe gewicht van het materiaal en de mogelijkheid er vloeiende vormen mee te maken, waren belangrijke redenen voor de keuze voor FRP. Geen paneel is hetzelfde. Bij de productie werden digitale technieken en robotica gecombineerd met handwerk. Zelfs de voegen tussen de panelen variëren in breedte en richting en zijn zo ontworpen dat ze de organische geometrie van de gebouwschil ondersteunen.
HOOFDSTUK 5:
ZONNE-ENERGIE ALS ONDERDEEL VAN DE DAKARCHITECTUUR
Ook energieopwekking is in de dakvorm opgenomen. In de hellende dakvlakken is circa 2.230 m² aan monokristallijne PV-cellen geïntegreerd. Daarmee wordt ongeveer 15 procent van het dakoppervlak voor de opwekking van zonne-energie gebruikt. De zonnepanelen worden niet aan het zicht onttrokken, maar blijven bewust zichtbaar. Daarmee wordt duurzame energieopwekking letterlijk onderdeel van de architectuur.
HOOFDSTUK 6:
DE CONSTRUCTIE MAAKT HET ZWEVEN MOGELIJK
De ogenschijnlijke lichtheid van het museum vraagt om een indrukwekkende constructie. Het gebouw wordt opgetild boven het maaiveld en centraal overspannen gebogen stalen liggers circa 56 meter. Hierdoor ontstaat onder het gebouw een grote, beschutte openbare plaza die tegelijkertijd als toegang tot Exposition Park fungeert. Boven deze ruimte bevindt zich een elliptische Oculus. Deze opening hangt vier verdiepingen boven de plaza en biedt vanaf het maaiveld zicht op de hemel. Het enorme gebouw krijgt hierdoor letterlijk een opening naar boven. De complexiteit beperkt zich niet tot de draagconstructie. Omdat gevel, hellend dak en daklandschap vloeiend in elkaar overgaan, vormt ook de waterdichting een bijzondere bouwkundige opgave. Walter P Moore was binnen het ontwerpteam betrokken als façade engineer en waterproofing consultant.
HOOFDSTUK 7:
EEN DAK ALS DUURZAAM LANDSCHAP
Uiteindelijk komen architectuur en landschap boven op het museum samen. Mia Lehrer en Studio-MLA veranderden een terrein dat voorheen grotendeels uit asfalt en parkeerplaatsen bestond in een park met honderden inheemse en droogtetolerante planten en meer dan tweehonderd nieuwe bomen. De glooiingen in het landschap zijn geïnspireerd op de ligging van Los Angeles als een vlakte tussen de omringende bergen. Duurzaamheid gaat daarbij verder dan groen alleen.
Regenwater wordt opgevangen voor irrigatie. Een grote watervalachtige fontein draagt samen met een geothermisch systeem van 765 bronnen bij aan de koeling van het gebouw. Op het dak leveren de geïntegreerde zonnepanelen aanvullende energie. Binnen deze spectaculaire gebouwschil bevindt zich circa 9.300 m² tentoonstellingsruimte, verdeeld
over drie verdiepingen. Daar wordt narrative art in uiteenlopende verschijningsvormen getoond: de kunst van het vertellen met beelden. Het lijkt bijna onvermijdelijk dat ook het gebouw zelf onderdeel van dat verhaal wordt. En het dak speelt
daarin zeker geen bijrol.